opsmere:~$en

Kopia zapasowa w małej firmie: co sprawdzić

Prawie każda firma ma jakąś kopię danych. Ile jest warta, wychodzi dopiero wtedy, gdy trzeba z niej coś odzyskać: po awarii dysku, ataku wirusa albo skasowanym przez pomyłkę folderze.

Krótka odpowiedź: potrzebujesz jednej kopii w biurze, drugiej poza nim, ostrzeżenia, gdy kopia się nie uda, i testu, który sprawdza, że pliki naprawdę wracają. Poniżej opisuję, jak to sprawdzić u siebie i jak ja to układam we własnej infrastrukturze.

Cztery pytania, które warto sobie zadać

Zanim zaczniesz cokolwiek zmieniać, odpowiedz na cztery pytania.

  1. Gdzie dokładnie leży kopia? Jeśli w tym samym pokoju co serwer, pożar, zalanie albo kradzież zabiorą jedno i drugie.
  2. Czy jest druga kopia poza biurem? Kopia na dysku USB, który wisi przy komputerze, to nadal ta sama lokalizacja.
  3. Skąd się dowiesz, że kopia przestała się robić? Jeśli odpowiedź brzmi “zauważę, jak będzie potrzebna”, to znaczy, że nie dowiesz się wcale.
  4. Kiedy ostatnio ktoś odzyskał z niej jakiś plik? Kopia, z której nikt nigdy niczego nie odzyskał, to tylko nadzieja.

Jeśli na któreś pytanie nie umiesz odpowiedzieć, masz już listę rzeczy do poprawienia.

Jedna kopia w biurze, druga poza nim

Stara zasada mówi: trzy kopie danych, na dwóch różnych nośnikach, w tym jedna poza firmą. Dane robocze to pierwsza kopia. Druga to szybka kopia w biurze, z której odzyskasz pojedynczy plik w kilka minut. Trzecia leży gdzie indziej i ma przetrwać to, co zniszczy całe biuro.

Kopia w biurze zwykle trafia na osobne urządzenie sieciowe z kilkoma dyskami. Dobrze, gdy dyski pracują w lustrze, czyli każda dana leży na dwóch z nich. Wtedy awaria jednego dysku nie kasuje kopii. Takie urządzenie sprawdza też samo siebie: cyklicznie czyta wszystkie dane i porównuje je z sumami kontrolnymi, a gdy jedna z dwóch kopii bloku jest uszkodzona, poprawia ją na podstawie drugiej.

U mnie kopie maszyn wirtualnych robi serwer kopii zapasowych, a jego dane leżą na takim lustrzanym zestawie dysków. Zadania odpalają się nocą, w trybie migawki, więc nie zatrzymują pracy systemów. Zachowuję ostatnie siedem kopii dziennych, cztery tygodniowe i trzy miesięczne. Dzięki temu cofniesz się do wczoraj, do zeszłego tygodnia albo do zeszłego miesiąca, a nie tylko do ostatniej nocy.

Druga kopia, poza firmą, to zwykle chmura albo urządzenie w innym miejscu. Tam, gdzie się da, warto ją ustawić tak, żeby nie dało się jej zmienić ani skasować przez określony czas. Wtedy wirus, który zaszyfruje komputery w biurze, nie zaszyfruje też kopii.

Nie wszystko musi trafić poza firmę. Ja wybieram do tej kopii tylko najważniejsze elementy i wysyłam je do magazynu w chmurze zgodnego z S3, z blokadą obiektów (Object Lock). Przez ustawiony czas nikt nie zmieni ani nie usunie tych plików, nawet ktoś, kto przejmie hasło administratora.

Ostrzeżenie o każdym błędzie

Najczęstsza awaria kopii wygląda tak: zadanie przestaje działać, nikt tego nie widzi, a po pół roku okazuje się, że ostatnia dobra kopia jest sprzed pół roku. Dlatego każde zadanie kopii maszyn i stacji roboczej u mnie wysyła wiadomość po każdym przebiegu, udanym czy nie. Brak wiadomości też jest sygnałem, bo znaczy, że zadanie w ogóle się nie uruchomiło.

Wiadomość ma trafiać do kogoś, kto ją przeczyta. W małej firmie bywa to najtrudniejsze: skrzynka “it@” nie należy do nikogo, więc nikt jej nie otwiera. Ustaw adres konkretnej osoby i sprawdź, czy wiadomość nie ląduje w spamie.

Drugie ostrzeżenie dotyczy dysków. Zdrowie dysków da się odczytać i alarmować na bieżąco: liczba błędów odczytu i zapisu, błędy sum kontrolnych, stan samodiagnostyki dysku. Jeśli którykolwiek licznik przestaje wynosić zero, od razu szukasz przyczyny: dysk, kabel albo pamięć. Dysk, który sam zgłasza uszkodzone sektory, wymieniasz, zanim padnie drugi. Warto też skonfigurować powiadomienia o stanie samej macierzy.

Test odtworzenia

Test odtworzenia to odzyskanie wybranych plików z kopii i sprawdzenie, że się otwierają. Nie wystarczy zobaczyć na liście, że kopia istnieje. To dwie różne rzeczy.

Zrób to tak:

  1. Wybierz kilka plików: dokument z księgowości, arkusz, zdjęcie. Najlepiej takie, których ktoś naprawdę używa.
  2. Odzyskaj je do osobnego folderu, nie nadpisuj oryginałów.
  3. Otwórz każdy plik i sprawdź, czy się nie ucina i czy ma poprawną zawartość.
  4. Zanotuj, ile to trwało i co było po drodze niejasne. To jest szkic instrukcji na dzień, w którym będzie trzeba odzyskać więcej niż trzy pliki.

Test trzeba powtarzać. Rozsądne minimum to raz na kwartał. Ja robię go raz w miesiącu, zawsze 29. dnia: odtwarzam jeden losowo wybrany plik i całą maszynę wirtualną w osobnym środowisku. Pełne odtworzenie maszyny pokazuje problemy, których nie widać przy pojedynczych plikach, a stały termin sprawia, że test się nie rozmywa.

Co zwykle idzie nie tak

  • Kopia leży obok serwera. Pożar albo zalanie zabierają oba.
  • Wirus szyfruje kopię razem z danymi. Dzieje się tak, gdy kopia jest podpięta jak zwykły dysk z pełnym prawem zapisu.
  • Zadanie od miesięcy kończy się błędem. Nikt nie czyta wiadomości albo ich nie ma.
  • Dysk w kopii pada, a drugiego nie ma. Jeden dysk to jedna awaria od utraty kopii.
  • Zmiana jednej opcji w trakcie pracy. Przy przebudowie zestawu dysków łatwo użyć złego polecenia. Jedno dodaje dysk jako lustro, drugie jako osobny, nieredundantny element. Pierwsze zachowuje dane, drugie może skończyć się ich utratą. Dlatego przed każdą taką zmianą mam świeżą kopię, a polecenie sprawdzam dwa razy.
  • Uszkodzenie danych bez żadnego błędu w systemie plików. Dopiero cykliczne sprawdzanie sum kontrolnych je wykrywa. Przy zestawie bez lustra system potrafi uszkodzenie tylko zauważyć, nie naprawić. Wtedy ratuje cię kopia, z której plik wraca.

Wymiana jednego dysku na dwa, żeby zrobić lustro, to nie jest zabieg na kwadrans. Przy dysku 8 TB synchronizacja trwa od 12 do 24 godzin i do jej końca nie wolno przechodzić do następnego kroku.

Kiedy zrobić to samemu, a kiedy poprosić o pomoc

Sam możesz zrobić pierwszy krok: spisać, co masz, gdzie to leży i kto dostaje ostrzeżenia. Możesz też odzyskać kilka plików i zobaczyć, co się stanie. To kosztuje godzinę i daje więcej wiedzy niż jakakolwiek ankieta.

Pomoc jest potrzebna wtedy, gdy trzeba ułożyć całość: kopię lokalną, kopię poza firmą, retencję, powiadomienia i instrukcję odzyskiwania. Szczególnie gdy masz serwery, maszyny wirtualne albo dane w kilku miejscach naraz. Warto też poprosić o pomoc, gdy nikt w firmie nie pilnuje kopii i nie ma kto czytać ostrzeżeń.

Układam kopie zapasowe dla małych firm i opisuję to na stronie kopie zapasowe. Jeśli nie wiesz, w jakim stanie są dziś twoje kopie, zacznij od bezpłatnego audytu. Sprawdzę, czy kopie naprawdę istnieją, i odzyskam w teście wybrane pliki.

Wszystkie wpisy